Flipje
Flipje werd in 1935 ontworpen door het Amsterdamse reclamebureau Van Alfen voor Maatschappij De Betuwe uit Tiel. Het is een vrolijk figuurtje met een frambozenlijfje en armen en benen van rode bessen. Een witte koksmuts met zijn naam erop maakt het geheel compleet.
Decennia lang heeft het fruitbaasje reclame gemaakt voor de producten van De Betuwe, zoals jam en vruchtensappen. Hij beleefde, samen met zijn vriendjes, vele avonturen. Eerst in stripstroken, daarna opnieuw uitgegeven in de bekende vierkante boekjes.
In de jaren 80 van de vorige eeuw verdween Flipje steeds meer uit beeld tot hij in 2001 een nieuwe toekomst kreeg in nieuwe avonturen. Op dit moment wordt het figuurtje vooral ingezet voor de promotie van Tiel.
Deze pagina behandelt de jaren 2001 tot nu, waarin Arie van Vliet de vaste tekenaar van Flipje is.
- de comeback
- Flipje illustraties laten maken
- hoe het begon in 2001
- eerste album: Tiels Flipje en de bevroren bloesems
- tweede album: Tiels Flipje en de vrolijke vruchten
- derde album: Tiels Flipje en de verleidelijke vettamientjes
- vierde album: Tiels Flipje en de snikkende sleutel
- vijfde album: Tiels Flipje en de mysterieuze Mirabelle
- Flipje en de Romeinen
- ansichtkaarten
- leesboekjes
- speciale jam
- postzegels
- logo’s en beeldmerken
- geboortekaartjes
- kerstballen
- Tiels Flipje en de droge boterhammenplaneet
- 3D animaties
De comeback van Flipje
In 2000 verhuisde ik naar Tiel. Het viel me al snel op dat Flipje, de bekende mascotte van de vroegere jamfabrikant Maatschappij De Betuwe (nu Hero), in vergetelheid aan het raken was. Ik kende het karakter van vroeger, want thuis hadden we een aantal boekjes met de strips van het fruitbaasje van Tiel. De bekende vierkante boekjes, geschreven en getekend door Eelco ten Harmsen van der Beek en zijn vrouw Freddie Langeler. Deze kon je destijds sparen bij de producten van De Betuwe.
Comeback
Het leek me een goed idee om Flipje weer een toekomst te geven en met die gedachte, plus een paar eerste tekeningen, heb ik stadspromotie Tiel benaderd, destijds in de persoon van Jan Bijer. Het plan werd enthousiast ontvangen, we zouden een stripalbum maken met Flipje en zijn vriendjes dat zich geheel zou afspelen tegen een Tielse achtergrond. Het team werd uitgebreid met Mia Verbeelen als schrijfster van het verhaal en Ton de Jong van PrimaMedia als uitgever.
‘Tiels Flipje en de bevroren bloesems’ werd het eerste album in een serie die uiteindelijk vijf albums zou omvatten. Vanaf deel drie zorgde mijn broer Menno van Vliet voor het vertalen van het verhaal naar een scenario. Vanaf deel vier verzorgde Alexandra van Steen de verhalen voor de albums.
Flipje als mascotte voor de stad Tiel
In de jaren daaropvolgend heeft Hero het fruitbaasje nog een paar keer terug laten komen ter promotie van Hero jam. Daarnaast werd het karakter steeds meer ingezet voor promotie van de stad Tiel. Niet alleen door de gemeente, ook ondernemers hebben Flipje enthousiast ingezet bijvoorbeeld als bestickering op hun bedrijfswagen of als logo voor een stichting of onderneming.
En zo ben ik vanaf 2001 de vaste tekenaar van Flipje.
De covers van de vijf stripalbums van Tiels Flipje, uitgegeven tussen 2002 en 2010.
Flipje-illustraties voor Tiel en organisaties
Wilt u graag Flipje inzetten voor uw bedrijf, winkel, vereniging of als particulier? Neem dan contact met me op. Samen met de Stichting Vrienden van Flipje, die de rechten op het figuurtje beheert, kunnen we kijken naar de mogelijkheden.
Hoe het begon
Toen ik 2001 Jan Beijer van stadspromotie Tiel wilde benaderen met het plan om Flipje nieuw leven in te blazen wilde ik meteen een paar illustraties laten zien.
Ik maakte mijn allereerste Flipje illustraties; één met een herkenbare achtergrond van Tiel en één met de nadruk op Flipje en vriendje Flapoor.
Eerste vingeroefeningen
De plannen werden gemaakt om een eerste stripalbum te gaan maken dat zich volledig zou afspelen in Tiel. Mijn eerste stappen daarvoor waren het ‘in de vingers krijgen’ van de karakters. Als uitgangspunt nam ik de figuurtjes zoals ze voorkomen in de bekende oude boekjes van Eelco ten Harmsen van der Beek en Freddie Langeler. Uiteraard werden ze vertaald naar mijn eigen tekenstijl en de kleding is gemoderniseerd, zonder de herkenbaarheid aan te tasten.
Hieronder voorbeelden van de eerste vingeroefeningen voor Flipje, Bertje Big, Jasper Aap, Flapoor Olifant en Kroesje Beer.
Tiels Flipje en de bevroren bloesems
Om sponsoren te werven wilde uitgever Ton de Jong graag een dummy van een paar pagina’s van het eerste album; Tiels Flipje en de bevroren bloesems.
De dummy begint met hetzelfde verhaal als het uiteindelijke album, maar is toch heel anders van opzet.
Zie hier de vergelijking; links de dummy, rechts het album.
Om de Tielse achtergronden goed te kunnen tekenen moest ik veel foto’s gaan maken voor mijn documentatie. Een lokale juwelier vond het maar verdacht en wilde de politie op me af sturen. Maar gelukkig kon ik hem ervan overtuigen dat ik alleen maar foto’s maakte voor een nieuwe strip.
Hieronder voorbeelden van de foto’s en de bijbehorende tekening uit het album Tiels Flipje en de bevroren bloesems.
Flipje en de Romeinen
In 2002 opende in Tiel het Flipje & Jam museum de deuren. Als onderdeel van Streekmuseum Tiel richtte dit museum zich geheel op de geschiedenis van maatschappij De Betuwe en Flipje.
Toen bekend werd dat ik het fruitbaasje nieuw leven ging inblazen kwam vanuit het Streekmuseum de vraag om een illustratie te maken voor een nieuwe tentoonstelling over de Romeinen in Tiel.
Dit is mijn eerste Flipje illustratie die ook daadwerkelijk gepubliceerd is.
Het Flipje & Jam museum is inmiddels samengegaan met het Streekmuseum onder de naam Flipje & Streekmuseum Tiel.
Tiels Flipje en de vrolijke vruchten
Het eerste nieuwe album werd enthousiast ontvangen door pers en publiek. En zo werd er al snel besloten om een tweede album te gaan maken: Tiels Flipje en de vrolijke vruchten.
Dit album speelt zich af in de omliggende plaatsen van Tiel en draait om het Tielse fruitcorso.
Het eerste ontwerp van de cover lijkt totaal niet op het uiteindelijke ontwerp.
Waarom het lijf van Flipje ontbreekt in de potloodversie van de cover weet ik niet meer.
Tiels Flipje en de verleidelijke vettamientjes
Voor het derde album, Tiels Flipje en de verleidelijke vettamientjes, werd gekozen om de boodschap van gezond eten en voldoende bewegen uit te dragen. Het fruitbaasje ziet met lede ogen hoe zijn vriendjes ten prooi vallen aan ongezonde verleidingen en moet alles op alles zetten om ze te redden uit deze neerwaarste spiraal.
De dummy-cover die aan het begin van het proces werd gemaakt toont nog een marktsituatie. In het uiteindelijke verhaal is de markt vervangen door de kermis. En daarmee dus ook de cover-illustratie.
ansichtkaarten en felicitatie geboorte prinses Amalia
Langzaam aan kwam ook de merchandise op gang.
Voor het Flipje & Jam museum mocht ik vijf ansichtkaarten ontwerpen.
Voor gemeente Tiel ontwierp ik een ansichtkaart ter felicitatie voor de geboorte van prinses Amalia. Alles schoolkinderen kregen twee exemplaren; één om zelf te bewaren en één om een boodschap op te zetten voor het Koningspaar. Al die kaarten zijn verstuurd naar het paleis.
Tiels Flipje en de snikkende sleutel
Het vierde album, Tiels Flipje en de snikkende sleutel, voert het fruitbaasje en zijn vriendjes door de geschiedenis van Gelderland. Dit allemaal dankzij de vondst van een heel bijzondere sleutel.
Ook voor dit album is het eerste ontwerp van de cover anders dan de definitieve versie. Waar het eerste ontwerp één periode uit de geschiedenis belicht, namelijk de inval van de Vikingen, omvat de uiteindelijke cover het hele verhaal door de vondst van de sleutel te verbeelden.
leesboekjes
In 2010 verscheen het leesboekje ‘Flipje in Dierenland’, geschreven door Alexandra van Steen en met tekeningen van mijn hand. Het boekje werd uitgegeven door Uitgeverij Holland te Haarlem.
Drie jaar later kreeg het boekje een vervolg: Flipje in Fruitland.
jam van Heerlijkheid Mariënwaerdt
In 2010 werd de 75e verjaardag van het fruitbaasje gevierd. Er verscheen een boekje over de geschiedenis van 75 jaar Flipje, uitgegeven door PrimaMedia van Ton de Jong.
Landgoed Mariënwaerdt gaf speciale jam uit in drie smaken. En voor hun pannenkoekenrestaurant werd een leuke placemat gemaakt, tevens kleurplaat. Deze placemat is gebaseerd op het leesboekje ‘Flipje in Dierenland’.
postzegels
In de loop der jaren zijn er een aantal speciale postzegels uitgegeven door stadspromotie Tiel.
De eerste uitgave viel nog net binnen het 44 cent tijdperk en was al direct uitverkocht. De bijbestelling kreeg in plaats van de 44 cent het cijfer 1, de nieuwe standaard.
De eerste oplage met de 44 cent is nu een verzamelaarsobject.
Tiels Flipje en de mysterieuze Mirabelle
In 2010 verscheen het voorlopig laatste stripalbum uit de nieuwe serie; Tiels Flipje en de mysterieuze Mirabelle.
Omdat 2010 ook het jaar was van Flipjes 75e verjaardag begint het album met een hommage aan het eerste verhaaltje van Eelco ten Harmsen van der Beek en Freddie Langeler: Hoe Flipje geboren werd.
logo's en beeldmerken
Diverse organisaties, ondernemingen en evenementen zetten het fruitbaasje in voor hun promotie en om hun link met Tiel uit te dragen. Wie Flipje zegt, zegt Tiel en wie Tiel zegt, zegt Flipje.
Hier voorbeelden van op maat gemaakte logo’s voor uiteenlopende organisaties..
geboortekaartjes
Ook particulieren zijn fan van het fruitbaasje. Zo zijn er bijvoorbeeld diverse geboortekaartjes gemaakt. Ook hier zijn de ouders trots op Tiel en benadrukken met dit kaartje hun band met de stad en met Flipje.
kerstballen
In 2014 verscheen de eerste Flipje kerstbal, gemaakt door Christel Dauwe collection uit Antwerpen.
Vanaf 2019 brengt Machiel Bekker Bloem en Interieur elk jaar één of twee nieuwe kerstballen uit. Voor deze kerstballen maak ik steeds een ontwerp dat als voorbeeld dient voor de makers in Polen.
De meeste kerstballen zijn nog te koop bij Machiel Bekker Bloem en Interieur in Tiel.
Tiels Flipje en de droge boterhammen planeet
Na het overlijden van Eelco ten Harmsen van der Beek en Freddie Langeler heeft hun dochter Frederike de Flipje stripjes overgenomen. Maar helaas was dat van korte duur; maatschappij De Betuwe kon zich niet vinden in haar ideeën. Eén oorspronkelijk verhaalidee bleef op de plank liggen.
Ter gelegenheid van Flipjes 85e verjaardag in 2020 hebben Alexandra van Steen, Fred Eggink en ik het verhaal alsnog verder uitgewerkt in het boekje ‘Tiels Flipje en de droge boterhammen planeet’.
Flipje in 3D
In 2020 heb ik Jimat Meijs gevraagd of hij twee korte 3D animaties van Flipje kon maken voor op mijn website.
Aansluitend heeft Jimat ook de promotie-animatie gemaakt voor het boekje ‘Tiels Flipje en de droge boterhammenplaneet’.
Kijk voor meer informatie op de website van Jimat Meijs.
Meer informatie over Tiels Flipje vindt u op de website van het Flipje en Streekmuseum Tiel.